Między podstawą programową a szkolną praktyką. Podsumowanie Informatyki w Edukacji 2026

Podczas konferencji „Informatyka w Edukacji”, która odbyła się w dniach 30.06-02.07 Ewa Gąsienica-Samek i Bartosz Bieganowski, współautorzy nowej podstawy programowej informatyki, przedstawili referat „Nauka programowania jako fundament edukacji informatycznej” poświęcony roli i sposobie nauczania programowania w szkole, a następnie wspólnie z zaproszonymi ekspertami rozmawiali o warunkach potrzebnych do skutecznego wprowadzania tych założeń w szkołach.

Publikacja przygotowana na konferencję oraz nagranie wykładu i panelu są już dostępne online:
Publikacja: https://iwe.mat.umk.pl/materials/art2026/03.pdf
Nagranie wykładu i panelu: https://www.youtube.com/live/L27XBkaExoY?t=7408s

Jednym z najważniejszych wniosków z tego wykładu jest przekonanie, że nauka programowania może być skutecznym narzędziem kształcenia myślenia i postaw twórczych, jeśli traktujemy je nie jako cel sam w sobie, lecz jako sposób przechodzenia przez pełny proces rozwiązywania problemów, aż do powstania poprawnego cyfrowego rozwiązania. Takie podejście do nauczania programowania prezentuje nowa podstawa programowa, która wskazuje na fundamentalną rolę kształcenia myślenia komputacyjnego i przeznacza 50% czasu informatyki w szkole na cele związane z programowaniem i algorytmiką.

Uczeń powinien wielokrotnie doświadczać całej ścieżki: od zrozumienia problemu, przez stworzenie jego abstrakcyjnego modelu, dostrzeżenie wzorców i zaprojektowanie algorytmu, aż po implementację, interakcję z programem oraz refleksję nad otrzymanymi wynikami. Możliwość uruchomienia programu i obserwacja jego działania uruchamia analizę, skłania do zadawania pytań i pozwala uczniowi zrozumieć, czy to co naprawdę zrobił jest tym co chciał zrobić.

O powodzeniu skuteczności nauki programowania w dużej mierze decyduje dobór zadań. Powinny one dopuszczać różne dane wejściowe lub różne scenariusze problemu, aby wymagać abstrahowania od konkretów i tworzenia uogólnionych rozwiązań. Szczególnie wartościowy jest zbiór wielu niewielkich zadań o zróżnicowanym poziomie trudności, dzięki którym każdy uczeń może na lekcji na swoim poziomie wielokrotnie przećwiczyć cały proces rozwiązywania problemu i osiągnąć sukces na swoją miarę. Kluczowe jest jest doprowadzenie do poprawnego rozwiązania i wyciągnięcie wniosków. W praktyce oznacza to, że podczas jednej lekcji uczeń powinien mieć możliwość samodzielnego ukończenia nawet 5–10 niewielkich zadań, przechodząc za każdym razem od problemu do refleksji nad własnym rozwiązaniem.

Ważnym tematem były również warunki pracy nauczycieli. Sama podstawa programowa nie wystarczy bez uporządkowanych materiałów, odpowiednich zbiorów zadań, prostych narzędzi i doskonalenia zawodowego.

W dyskusji pojawił się także wątek sztucznej inteligencji. Coraz łatwiejszy dostęp do gotowych odpowiedzi sprawia, że w wielu sytuacjach życia codziennego zastępuje ona potrzebę samodzielnego poszukiwania rozwiązań i angażowania myślenia. Tym bardziej istotne staje się stawianie przed uczniami problemów, które wymagają myślenia, twórczego podejścia i refleksji nad poprawnością. We współczesnym cyfrowym świecie rozwijanie tych kompetencji staje się jednym z najważniejszych zadań edukacji.

Publikacja porządkuje najważniejsze założenia merytoryczne, natomiast nagranie uzupełnia je o doświadczenia praktyków, pytania nauczycieli i dyskusję o wyzwaniach, z którymi mierzą się dziś szkoły.

Zapraszamy do lektury i obejrzenia materiałów.